ټولنیز ژوند خوندیتوب روغه سټه ژوند بڼه کورنی ژوند

د دين، روغتیا او اقتصاد ستر دښمن

لیکنه: ياران
ليکنه: فرزانه زيار

هغه څه چې مو دين، روغتيا او اقتصاد له منځه وړي، نشه‌یي توکي دي، خو نشه‌يي توکي (مواد مخدر) څه شی دي!؟

د نشهیي توکو تعريف

مخدر يوه عربي کلمه ده چې د (خدر) له کلمې څخه اخيستل شوې او د ضعف، سستۍ او ناتوانۍ په مانا راغلې ده، خو په ټولنه کې مخدره يا خدر د بې غيرتۍ، ډار، تردد، حیرانۍ او بې همتۍ مانا ورکوي.

په اصطلاح کې مخدره توکي هر هغو خامو يا جوړو شوو موادو ته ويل کېږي چې د تسکين ورکوونکو او تحريکووونکو کيمياوي عناصرو درلودونکي وي او کارونه یې د اعتياد لامل کېږي.

د نشهیي توکو ديني ضرورنه

نشه‌يي توکي هر ډول چې وي او په هر رقم چې وکارول شي –که وخوړل شي، څښل، ېيچکاري کول او يا هم بويول وي – د انسان لپاره جسمي، رواني، مالي، ټولنيز او اخلاقي زیانونه له ځان سره لري.

که څه هم د شرابو زیان له نورو نشه‌يي توکو څخه کم دی، خو په اسلام کې شراب په قطعي ډول حرام ګرځول شوي دي.

نبي کريم ص فرمایلي دي:

هر نشه راوړونکی څيز شراب او هر ډول شراب حرام دي

نو له دې حديث شريف څخه ثابتېږي چې چرس او نور هغه مواد، چې د انسان په روان باندې منفي تاثیر کوي، حرام دي.

الله ج په انسان د هغه د بدن ساتنه فرض ګرځولې.

الله ج فرمايي/ ژباړه:

خپل ځان او خپل نفس په خپله مه وژنئ، ځکه الله ج پر تاسو ډېر مهربانه دی.

انسان د نشه‌يي توکو په استعمال سره له ټولنې لرې او د هلاکت کندې ته ورغوزي.

۱- مخدره توکي د شرابو په څېر حرام او ناروا دي؛

۲- نشه‌يي توکي انسانان له لمونځ، روژې، زکات او حج څخه غورځوي او پر وړاندې یې بې تفاوته کوي؛

۳- عبادت په پاکۍ سره ترسره کېږي، خو په نشه‌يي توکو اخته کېدل سړی ناپاکه کوي؛

۴- د عقل او هوش د کمزوري کېدلو له امله په عباداتو کې د پوره عاجزۍ او اخلاص نه شتون؛

۵- ټولنې او دين ته مضر واقع کېدل؛

۶- د خلکو او کورنۍ پر حقوقو تیری؛

۷- ټولنې ته د ناسالمه او بې مسووليته اولاد وړاندې کول؛

۸- د حلالو او حرامو توپير نه کول.

د نشه يي توکو کرنه او تجارت

د چرسو، تمباکو،تریاکو او نورو موادو کرل د دې په خاطر چې له هغه څخه نشه‌يي توکي لاسته راوړي، استعمال یې کړي او يا تجارت پرې وکړي په لاندې دلایلو حرام بلل شوي دي:

۱- څنګه چې د نشه‌يي توکو استعمال او تجارت حرام دی، نو کښت يې له استعمال او تجارت سره همکاري ده؛

۲- د نشه‌يي توکو کرل ګناه ته راضي کېدل دي او ګناه ته راضي کېدل خپله ګناه ده؛

۳- نبي کريم ص د انګورو خرڅول په داسې چا چې هغه ترې شراب جوړوي، حرام بللي.

نو له پورته دلایلو څخه ثابته شوه چې د نشه‌يي توکو کرل حرام، استعمال حرام، تجارت حرام او هغه پیسې چې له دې لارې لاسته راوړي، حرامې دي او له دې لارې په لاسته راغلو پيسو د الله  په لاره کې نفقه کول،صدقه ورکول او د حج فريضه ادا کول الله (ج) ته د منلو وړ نه دي.

ځکه الله ج فرمايي:

وخورئ، وڅښئ له پاکو شيانو څخه چې تاسو ته مې درکړي دي.

او له ابو هریره رض څخه روايت دی چې رسول الله ص فرمایلي دي:

الله ج پاک دی او له پاکو څخه پرته نور نه قبلوي.

د نشهيي توکو اقتصادي ضررونه

ډېر دا سې نشه کوونکي مې ليدلي چې د خپل کور شيان یې خرڅ کړي او خپل ځان ته یې پرې نشه‌يي توکي اخيستي، د هېڅ شي او هېڅ چا پروا یې نه ده کړې. خپله مور، خور، مېرمنه او… یې د پيسو او خپلې نشې له امله وهلي دي.

۱- د پيسو بې ځايه لګښت د مخدره توکو د پير په موخه؛

۲- د فزيکي قوې له لاسه ورکول، چې د کار کولو خڼډ ګرځي؛

۳- د عقلي او ذهني قوې ضعف چې د استعداد  د له منځه تلو لامل ګرځي او انسان د کارموندنې په برخه کې له ستونزو سره مخ کوي؛

۴- په ژوند کې د اقتصادي پلان د جوړولو او د کار کولو د جرت له لاسه ورکول؛

۵- د معشيت لپاره حرامو منابعو ته مخه کول.

د انسان پر وجود د نشهيي توکو ضررونه

۱- د سږو، حنجرې او د لويو کولمو د سرطان تر ټولو ستر لامل؛

۲- د وينې د رګونو تنګوالی، چې ممکن د قلبي سکتې لامل شي؛

۳- د سترګو ناطبیعي حرکتونه؛

۴- سردرد؛

۵- د وينې د فشار لوړېدل؛

۶- لړزه؛

۷- د غاښونو خرابېدل؛

۸ -عقلي کمزورۍ؛

۹-د استدلال د قوې کمزوري کېدل؛

۱۰- د شرف او ناموس پر وړاندې بې اعتنايي؛

۱۱-ګوښه‌نشيني او اظطراب؛

۱۲-ډار؛

۱۳- بې تفاوتي؛

۱۴-پر ځان بې باوري؛

۱۵- د تصميم‌نيونې د قوت کمزوري کېدل.

د لیکوال/ لیکوالې په اړه

ياران

تبصره مو ولیکئ