سیاست

سوله او ټاکنې؛ پاکستان کومه لوبه ورسره کوي؟

اعلان

افغان حکومت د سولې هڅې او راتلونکې ولسمشریزې ټاکنې د خپلو لومړیتوبونو په توګه ټاکلي، یا فضا دغسې ده چې په طبیعي ډول پر دغو اړخونو زیات تمرکز ولري.

پاکستان، چې افغانستان یې ستراتیژیک عمق او د سیاستونو سرټکی دی، د تل په شان د افغانستان د وضعیت په اړه بې تفاوتي نه کوي.

پرون د دغه هېواد د بهرنیو چارو وزیر شاه محمود قریشي کابل ته د عمران خان له دې ژمنې سره راغلی و، چې دوی به د طالبانو مشران خامخا د سولې طالب ـ امریکا د مذاکراتي ناستې پرمهال له افغان پلاوي سره خبرو ته کینوي.

له دې او نورو انکشافاتو ښکاري، چې پاکستان د افغان سولې او ټاکنو په مسئله کې د یوې بلې لوبې پلان لري. دا لوبه او پلان څه کیدای شي؟

د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر شاه محمود قریشي پرون کابل ته راغلی و، دا په لنډ وخت کې دویم سفر دی چې پاکستانی پلاوی یې افغانستان ته کوي.

اغفالول او فرصت وژنه
پاکستان د طالب واکمنۍ له سقوط وروسته په بیا ـ بیا ډول په یوه نوې بڼه د افغان لوري د اغفالولو او فرصت وژلو لوبه کړې ده.
دا ځل بیا دغه هېواد همداسې یوې نوې لوبې ته چمتو ښکاري.
پاکستان د افغان حکومت او ملت د ضعف ګڼې نقطې موندلي، چې بیا ـ بیا یې پخپله ګټه کاروي.
له هغو ضعف نقطو څخه یوه مهمه یې همدا د سولې مسئله ده.

پاکستان په وروستیو کې له دې کبله د امریکا تر سخت فشار لاندې و، چې نه یې له امریکا سره په لوړه کچه د ترهګرۍ خلاف مبارزه کې د ملګرتیا ژمنې عملي کړي او نه یې د افغان سولې او ثبات په تامین کې کړې وعدې پوره کړي.

پاکستان په دغه وضعیت کې خپله اجاروي ډله ( وسله وال طالبان) د روسانو ملګري کړل څو امریکایان پرې بیرته ځانته را مات او پر افغان جګړې او سولې دلالي لا پياوړې کړي.

د امریکا او طالب نوی تعامل
پنجاب څو اونۍ مخکې وکړای شول، چې طالب استازي له امریکایي لوري سره جرګه او د نسبي همکاریو په وعدو وغولوي.

د دغو وعدو او غوښتنو لړۍ تردې حده وه، چې امریکایان یې په یو ډول د افغان ولسمشریزو ټاکنو ځنډولو ته وهڅول.

وېل کیږي، چې طالبانو امریکا ته د ځینو شرایطو د پوره کیدو په صورت کې یې ډاډ ورکړی، چې دوی به یې په افغانستان کې له پوځي حضور سره موافقه وکړي.

د طالبانو یو بل شرط د ټاکنو ځنډول او له انتخاباتو پرته د جوړجاړي په وسیله پر یوه ګډ موقت حکومت خبرې ښودل شوي.

اوس داسې ښکاري، چې افغان ولسمشریزې ټاکنې د همدغو مذاکراتو تر سیوري لاندې د ځنډ په طرف روان دي.

پاکستان او طالبان تمه لري، چې د ټاکنو د درې میاشتیني یا شپږ میاشتیني ځنډ په موده کې به یا له امریکایانو سره کومې هوکړې ته ورسیږي او یا به یې لږترلږه د ټاکنو له ځنډ سره پر ټاکنو، اوسني نظام او له افغانستانه د امریکا پر ملاتړ د خلکو باور ته صدمه رسولې وي.

د افغان حکومت کمزورۍ
د ټاکنو او سولې بحث کې د پاکستان او طالبانو د بدنیتۍ او منافقت ترڅنګ د افغان حکومت کمزورۍ هم د هېرولو نه دي.

حکومت نه د سولې په برخه کې دومره پیاوړی او مدبر ثابت شو، چې په مستقیم ډول له پاکستان سره کامیابه لوبه وکړي، یا وسله وال طالبان د ځینو مهمو ډلو په کچه سولې ته راولي.
نه یې د ټاکنو په برخه کې هغومره پیاوړي کمیسونونه او نور تدابیر رامنځته کړل، چې د ټاکنو د په وخت ترسراوي لپاره د حکومت او مسولو ادارو پر وړتیاوو او ژمنو سم باور وشي.

ټولو نه بد تاوان، چې د ملي یووالي حکومت په وروستیو کلونو کې افغانستان ته واوښت، د مهمو او لویو مسایلو په اړه د تېر خلاف د نسبي ملي او سیاسي اجماع له منځه وړل و.

حکومت ونه توانیده، چې مقتدر سیاسي جریانونه حد اقل د لویو ملي مسایلو په سر سره همغږي او را ټول وساتي.

دا د حکومت هغه کمزوري ده، چې بهرنیانو ته یې له ډېرو مهمو ملي پروسو څخه د حکومت د منزوي کولو پلمه په لاس ورکړه.

اوس څه وشي؟
په حکومت کې د دفاع او کورنیو چارو د نویو سرپرستو پاکستان ضدو وزیرانو ګومارنه که څه هم ډېره ناوخته وشوه، خو د دې یو فرصت کیدای شي چې لږ ترلږه د پاکستان او طالبانو په اړه یوه نسبي سیاسي اجماع بیرته رامنځته شي.

حکومت که څه هم ظاهراً د پاکستان مقابلې ته ځان با اراده او چمتو ښيي، خو ترهغې چې ټول سیاسي قوتونه له ټولو ملاحظو وراخوا د پاکستان او طالب پر وړاندې یوه خوله او متحد نه شي، سخته ده چې د دوی پر وړاندې کامیابه او موثره لوبه وکړای شوو.

حکومت او سیاسي مخالفینو ټولو ته یې لازمه ده، چې د وړو مسایلو له هېرولو سره د لویو مسایلو د ښه مدیریت لپاره سره نیږدې او د ځان او ملت د ګډو دښمنانو په مقابل کې ګډ نظر او عمل ولري.

د لیکوال/ لیکوالې په اړه

ارشاد رغاند

ارشاد رغاند ځوان لیکوال، څیړونکی او فعال دی چې د یاران لپاره په روانو سیاسي او ټولنیزو چارو لیکنې کوي.