رومان څه شی دی؟

کېدای شي رومان مو لوستی وي او يا مو لږترلږه د رومان نوم اورېدلی وي، کېدای شي په ذهن کې مو اوس دا پوښتنه هم راټوکېدلي وي چې رومان څه شی دی؟ د بحث موضوع یې څه ده؟ او ولې ورته رومان وايي؟ په نننۍ لیکنه کې غواړو تاسو ته ستاسو د دغې پوښتنو ځواب درکړو، نو که غواړئ چې د خپلې دغې پوښتنې ځواب ترلاسه کړئ، نننۍ لیکنه تر پایه ولولئ!
رومان د نثري ادب کيسه‌ييزه برخه او يو تخیلي اثر دی چې د خلکو د ځانګړو تجربو کيسه کوي. د نثر سبکي بڼه او اوږدوالی او همدارنګه د يوې کيسې او يا نیمه کیسې موضوع د يوه رومان تر ټولو څرګندې ځانګړنې دي.
د حماسي اثارو او شعرونو پر خلاف رومان د ايت/ايه (مسجع کلام) پر ځای له نثر څخه په ګټې اخيستنې د خپل ژوند کيسه بيانوي؛ او د لنډو کيسو پر خلاف، د لنډو ټاکنو پر ځای، يوه پېښه په اوږده بڼه بيانوي. د دې ترڅنګ نورې څرګندې نښې هم شته چې رومان له نورو ادبي اثارو جلا کوي.

رومان څه شی دی؟

رومان د نثري کيسو يو ډول دی چې یوه پېښه په خورا اوږده بڼه بيانوي. د رومان لرغونتوب منځنيو زېږديزو پېړيو ته رسېږي. خو په نننۍ بڼه رومان لومړی ځل د اوولسمې پېړۍ په لومړيو کې د Genji په نامه لیکل شوی رومان دی، چې موراساکي شکېبو په جاپاني ژبه لیکلی دی او کله کله د نړۍ لومړنی رومان ګڼل کېږي.
رومانونه د شخصي ژوند په تجربو ډېر تاکید کوي او حماسي شعرونه او د پاکو مینو کيسې په تر ټولو غوره بڼې بیانوي.

د رومان تعریف؛

ډېری وخت، رومان د اشخاصو د ژوند واقعي او شخصي تجربې او د هغوی د شخصیتونو او په هغې نړۍ کې چې ژوند کوي د پېچلو کيسو بیانولو ته ځانګړی شوی وي. په رومانونو کې د نورو ادبي اثارو په پرتله د يوې کیسې ډېره تشريح ورکول کېږي. رومانونه يوازې هغه کيسې نه دي چې ډېرې شخصي وي بلکې د کیسې ترڅنګ د يوه انسان شخصي تجربې هم دي. په هغو ځایونو کې چې حماسي شعرونه او د کیسو ويلو ته ورته قالبونه د عامه وګړو د لوستلو او يا د ځانګړو لوستونکو د لوستلو لپاره جوړ شوي دي، هلته رومانونو ډېری د يوه لوستونکي لپاره ځانګړی شوی وي.
يوه اثر ته هغه وخت رومان ويلای شو چې لاندينۍ ځانګړنې ولري:
د ايت/ايه (مسجع نثر) پر خلاف په ساده نثري بڼه لیکل شوی وي. کېدای شي کيسه کوونکی په بېلابېلو رولونه کې رول ولوبوي او د يوې جلا زاويې نه په کيسې کې راڅرګند شي، د بېلګې په توګه کېدای شي کيسه کوونکی په کيسه کې د لومړي تن، دويم تن يا اورېدونکي (مخاطب) او يا ان د درېيم کس رول ولوبوي. دا په داسې حال کې ده چې يو شمېر سبکي رومانونه هم شته، د بېلګې په توګه معرفتي رومانونه چې په دې ډول رومانونو کې اصلي توپیر د نثر او (ایت) ترمنځ وي. په دې ډول رومانونو کې د کلمو اوږدوالی د اهمیت وړ دی. داسې هېڅ ځانګړې کلمه نه شته چې په خپله يو اثر پر رومان بدل کړي، خو په عمومي ډول يو لنډ رومان يو رومان بلل کېږي ان که له لنډو کیسو نه هم لنډ وي.
د کيسې څرنګوالی: کيسو ته ورته رومانونه (د بېلګې په توګه تاريخي اثار چې د يو چا د ژوند حقیقي کيسه وي او يا د يو چا له ژوند څخه الهام او يا پیغام پکې اخيستل شوی وي) شته، خو تر ځانګړو کيسو ور هاخوا نورې کیسې په رومانونو کې نه شمېرل کېږي.
هره کيسه رومان نه ده، خو هر رومان کيسه ده. يو اثر چې کيسه نه وي خو د رومان په څېر اوږد وي، کېدای شي د نثري اثارو په نورو قالبونو کې ورګډ شي؛ د بېلګې په توګه کېدای شي په تاريخ‌لیکنه، ژوند‌لیک او داسې نورو نثري قالبونو کې ځای پر ځای شي. که څه هم په معمولي ډول رومان د کيسه‌ايز اثر دی، خو ډېری رومانونه د انساني بشريت په رښتيني تاريخ کې منځ ته راځي.
کېدای شي دا ډول رومانونه په ټوله معنا له نورو تاريخي کيسو سره توپیر ولري، چې د تاريخ پر يوې ځانګړې دورې راڅرخي او د واقعي تاريخ د مهمو څېرو ژوند او يا پېښې په کيسې ته ورته يو قالب کې چې د رومان يو ډول دی ځای پر ځای کړي، تر څو هغه کیسې چې په واقعي نړۍ کې پېښې شوې دي کيسه او په هغې کيسې کې شته پېښې او پيغامونه په اسانۍ سره د کيسې په ژبه بیان کړي. همدارنګه پرمختللي لومړني اثار په تاريخي کيسو کې شتون لري چې کله په داستان کې رول معلوم نه وي او ویناوې او ډيالوګونه پکې د غیر واقعي رول د جوړولو لپاره جوړه شوې وي. د دې سربېره موږ کولای شو داسې ووايو چې هر کله موږ د رومان په اړه غږېږو په اصل کې موږ د کيسه‌ييزو اثارو پر کيسو غږېږو.

وروستي مطالب