افغانستان اقتصاد طبیعت

زعفران افغانستان ځلوي؛ ایران یې ولې په بدنامولو پسې اخیستې؟

لیکنه: بشر درویش
اعلان

بشر دروېش

افغان زعفران په کرنیز او اقتصادي اړخ کې د افغانستان د ملا تیر ګڼلی شوو.

دا کرنیز حاصل، چې ورځ تربلې د ودې په حال کې دی، تر هر چا زیات یې ګاونډی هېواد ایران ډېر نارامه کړی.

د کوکنارو غوره بدیل

زعفران له ۲۰۰۷راهیسې په افغانستان کې کرل کیږي.

د رسمي ارقامو له مخې اوس یې کلنی حاصل ۱۴ زره کیلوګرامو ته نیږدې شوی.

د زعفرانو لوړ قیمت او په افغانستان کې یې د حاصلاتو ښې پایلې ته په کتو سره دغه کرنیز توکی د کوکنارو ترټولو غوره بدیل ګڼل کیږي.

له ۵۰۰ کیلو ګرامو پیل شو

په لومړي ځل زعفران د افغانستان په لویدیځ ولایت هرات کې وکرل شو.

هرات یې ځکه لومړنی ځای انتخاب شو، چې ایران سره په څنګ کې پروت دی.

ایران د کرنیزو خصوصاتو له كبله د زعفرانو یو ښه حاصل لرونکی هېواد دی.

په ۲۰۰۷ کې د هرات کرل شویو زعفرانو ۵۰۰ کیلوګرامه حاصل ورکړ.

دا کچه کال په کال زیاتیده، به ۲۰۱۴ کې خبره د کال دوه زره کیلوګرامه حاصل ته ورسیده.

په ۲۰۱۴ کې دغه کر ته ډېرپام واوښت. حکومت او خاصتاً کرنې وزارت د زعفرانو د كر د ترویج لپاره د مختلفو سیمو بزګران وروزل او ویې هڅول، چې د زعفرانو پیاز وکري.

د ۳۳ ولایتونو مهم کرنیز توکی

زعفران اوس د افغانستان د ۳۳ ولایتونو تر ټولو ارزښتناک، مشروع او په نړیواله کچه د غوره نوم څښتن کرنیز توکی دی.

د افغانستان د كرنې او مالدارۍ وزارت ویاند اکبر رستمي وایي، چې تېرکال په دغه هېواد کې د زعفرانو ۱۰ زره او ۶۰۰ کیلوګرامه حاصل ترلاسه شوی.

هغه هیله من دی، چې سږکال به دا حاصل ۱۴ ټنو ته ورسیږي.

لومړی نړیوال مقام

افغان زعفرانو د لږې سابقې باوجود په نړیواله کچه لومړی مقام ګټلی.

د افغانستان د كرنې وزارت وایي، چې دوی د دغه مقام بیاـ بیا ګټلو ته هیله من دي.

ترټولو جالبه دا، چې د افغان زعفرانو ۹۰ سلنه په تېرلمریز کال کې له هېواده بهر صادره شوې ده.

د روزنیزو هڅو زیاتوالی

د كرنې او مالدارۍ وزارت وایي به ۱۳۹۷ کې یې نیږدې یو نیم زر بزګرانو ته د زعفرانو د كر روزنه ورکړې ده.

د دې ترڅنګ یاد وزارت د هېواد په مختلفو برخو کې د زعفرانو د وچولو د ۱۸۰ ماشینونو د فعالولو خبر هم ورکوي.

سرچینه وایي، چې تېرکال یې د زعفرانو د بسته بندۍ ۶ دستګاوې هم په هېواد کې فعاله کړي او سږ کال ۵ نور دا مرکزونه هم فعالوي.

ایران او ننګونې

افغان حکومت ایران د افغان زعفرانو د چټک پرمختګ د بهیر پر وړاندې تر ټولو لوی خنډ ګڼي.

ایران تورن دی، چې خپل بدل زعفران افغانستان ته صادروي او دلته د خپلو نفوذي کړیو په مرسته دغه زعفران د افغان زعفرانو په نوم نړیوال بازار ته لېږي.

دا د افغان زعفرانو د بدنامولو او ارزښت کمولو لپاره ترټولو ملا ماتونکې دسیسه ده.

د افغانستان د كرنې او مالدارۍ وزیر نصیراحمد دراني څو میاشتې د ولسي جرګې په غونډه کې د دغې ادعا د اثبات

په توګه وویل، چې تېرکال افغان کروندګرو ۱۰ زه او ۶۰۰ کیلوګرامه زعفران تولید کړي، خو د افغان زعفرانو په نوم بهر ته ترسره شوي صادرات ۱۵ ټنه دي.

درانی وایي: زموږ له تولیداتو ور اخوا صادر شوي زعفران د ایران بدل زعفران دي، چې زموږ د زعفرانو د نوم بدولو په نیت نړیوال بازار ته صادر شوي.

د لیکوال/ لیکوالې په اړه

بشر درویش

بشر درویش د یاران د کاري ټیم غړی دی، چې پر بیلابیلو مسلو د یاران لپاره راپورونه او مطالب چمتو کوي