121031-afghanistan-north-1874

تک تازی قوماندانان غیرمسئول در شمال

 

عرفان مهران

گزارش‌ها از شمال کشور حاکی است که در اثر درگیری میان دو قوماندان مسلح غیرمسئول در ولایت فاریاب، هفت تن کشته و چهار تن دیگر زخمی شده اند. این قوماندانان از اعضای جنبش اسلامی و جمعیت اسلامی می‌باشند که با همدیگر وارد جنگ شده اند و برای مدتی منطقه‌ی دره زنگ در ولسوالی گرزیوان ولایت فاریاب را به آشوب کشاندند. گفته می‌شود که در اثر انداخت راکت از سوی طرفین چندین منزل مسکونی نیز تخریب گردیده اند. منابع محلی وقوع این درگیری را تایید کرده و گفته اند، هرچند که اکنون درگیری فروکش کرده است اما تنش و مخالفت میان این دو قوماندان از مدت‌ها بدینسو در منطقه جریان دارد که باعث کشته و زخمی شدن ده‌ها تن گردیده است.

درگیری قوماندانان مسلح غیرمسئول در شمال افغانستان یکی از عوامل اصلی بی‌ثباتی در این منطقه می‌باشد. قوماندانان محلی که سابقه‌ی طولانی دشمنی با همدیگر دارند، همواره تلاش دارند گروه‌های رقیب را از صحنه حذف کرده و خود میدان دار اصلی قدرت و ثروت در مناطق شان باشند. رقابت میان قوماندانان محلی بسیار شدید است و آنان به شکل بسیار خشن و ظالمانه با همدیگر برای گسترش قلمرو شان رقابت می‌کنند.

این اولین باری نیست که خبر درگیری قوماندانان مسلح غیرمسئول در شمال کشور به نشر می‌رسد. پیش از این بارها اتفاقات مشابهی در این منطقه صورت گرفته و در اثر درگیری‌ها میان قوماندانان، ده‌ها تن کشته و زخمی شده اند.

ده‌ها قوماندان مسلح غیرمسئول در شمال کشور اکنون فعال اند. هریک از این قوماندانان که از سوی احزاب مهم سیاسی حمایت می‌شوند، عملاً به یک تهدید جدی برای شمال کشور تبدیل شده اند و عرصه را برای زندگی مردم عادی تنگ کرده اند. بخشی از این قوماندانان محلی از امکانات و وسایل دولتی برای پیشبرد مقاصد شخصی خود نیز استفاده می‌کنند و از استفاده از هرگونه منابع و امکانات دولتی و غیردولتی برای تداوم سلطه و حفظ منافع شخصی خود، دریغ نمی‌ورزند.

قوماندانان غیرمسئول در شمال کشور مسئول بخش مهمی از ناامنی‌ها در این منطقه می‌باشند. براساس شواهد و روایت‌ها، در بسیاری از درگیری‌هایی که در شمال کشور صورت می‌گیرند، دست قوماندانان مسلح غیرمسئول دخیل می‌باشند. بخشی از ناآرامی‌ها در شمال مستقیماً توسط این قوماندانان مدیریت می‌شوند و در بسا درگیری‌های دیگر این قوماندانان نقش آتش بیاران معرکه را بازی می‌کنند تا میدان عمل را برای خود باز کنند. نبرد بر سر منابع و قلمرو، نبرد برای حذف یکدیگر و تصفیه حساب‌های شخصی، شمال را به مهلکه‌ی مردمان بی‌گناه و غیرنظامیان مبدل کرده است.

با آنکه این افراد یکی از عوامل مهم ناامنی و همچنان موانع مهم دولت داری و قانونگرایی می‌باشند، اما دولت هنوز اقدامات کافی را برای برچیدن آنان انجام نداده است. برنامه‌ی دایاگ یا خلع سلاح عمومی که به هدف تامین امنیت طراحی شده بود در شمال به گونه‌ی کامل تطبیق نشد و ده‌ها قوماندان مسلح غیرمسئول هنوز از سلاح‌های مختلف استفاده می‌کنند. در موارد تخلف این قوماندانان، دولت با آنان برخورد جدی نکرده و قانون را برآنان تطبیق نکرده است. گروه‌های سیاسی حامی افراد مسلح غیرمسئول به اندازه‌ی کافی تحت فشار قرار نگرفته اند تا دست از حمایت آنان بردارند و در نهایت خرید و فروش سلاح در بازارهای سیاه کماکان ادامه دارد و آنان به سادگی می‌توانند از آن طریق خود را تمویل و تجهیز کنند.

تداوم این روند می‌تواند به قدرت گرفتن بیشتر گروه‌های سیاسی منجر شود. در این صورت دولت قطعاً با مشکلات بیشتری مواجه خواهد شد و جزیره‌های جداگانه‌ی قدرت، اجرای قوانین و برنامه‌های دولت را با مشکل جدی مواجه خواهد ساخت. همچنان باقی ماندن سلاح در دست افراد مسلح غیرمسئول میزان جنایات و جرایم را افزایش خواهد داد و در نتیجه دولت را در تامین امنیت مردم در شرایط سخت قرار خواهد داد. بنابراین، دولت باید اقدامات کافی برای خلع سلاح قوماندان مسلح غیرمسئول انجام داده و نگذارد بیش از این، آنان به تک تازی خود ادامه دهند.