ټولنیز ژوند زده کړې کلتور او هنر کورنی ژوند

میندو ته څو اړینې سپارښتنې؛ خپل اولادونه باید داسې خوشحاله کړئ

لیکواله: کریمه ابراهیمي
ژباړه: حمیدالله حمیدي

د میندو خوښي د اولادونو په خوښۍ کې نغښتې ده. مور د خپلو اولادونو لپاره ژوند کوي، او خپل ټول ژوند یې د دوی له ژونده قربان کړی وي. د مور لپاره په نړۍ کې تر ټولو لویه خوښي دا ده چې اولاد یې په هر څه کې بریالی وي او تر ټولو د خفګان خبره ورته بیا داده، چې د اولاد ناکامي یې ګوري، خو تر ټولو مهمه خبره دا ده، چې د مور مینه له خپل اولاد سره برخلیک ټاکونکې ده. میندې د دې لپاره چې د خپلو اولادنونو حق یې لا ښه ادا کړی وي، لاندې سپارښتنې دې په پام کې ونیسي:

له ښو کارونو یې ملاتړ وکړئ
د خپلو اولادونو د مثبتو غوښتنو په مخ کې خنډ مه ګرځئ، د غوښتنو په لاسته راوړلو کې یې پوره پوره مرسته وکړئ، ترڅو لاسته یې راوړي او په خپل نفس اعتماد پیداکړي.

که مو اولاد غواړي، چې ډاکټر یا انجینیر نه شي مه خفه کیږئ او مه ورته غوسه کېږئ؛ ځکه دا د دوی په ژوند پورې تړلې خبره ده پرېږدئ، چې په ځینو مسایلو کې په خپله پرېکړه وکړئ.

کوښښ وکړئ د ځان او خپلو اولادونو ترمنځ طبعي توپیرونه پیدا کړئ، هڅه وکړئ په وړو شیانو ور سره ځان مه بندوئ.

کېدای شي هغه کارونه، چې ستاسو زوی یا لور یې کوي تاسو نه وي تر سره کړي، دا هر څه په دوی پورې اړوند دي خو هېره مو نه وي، چې ستاسو شتون ور سره د دې کارونو په سرته رسولو کې تر ټولو اړین دی. د بېلګې په توګه هغه ښوونځی، چې تاسو ورته د درس ویلو لپاره ټاکلی او یا هم هغه خونه، چې دوی پکې ژوند کوي.

غوسه مو کنټرول کړئ
کېدای شي کله کله د خپلو اولادونو له کړنو ناراضه شئ، کوښښ وکړئ، چې خپله غوسه تر کنټرول لاندې راولئ، خپل خفګان مو له هغوی سره شریک کړئ او په ډیره نرمه لهجه یې ورته د هغه کار یادونه وکړئ، چې تاسو پرې خوابدي یئ.

خرچه پرې وکړئ
درسته خبره ده، چې پیسې باید بې ځایه ونه لګول شي، خو د خپلو اولادونو هرې غوښتنې ته مو ډیر زر دا جمله مه وایئ ( نه یې لرم) تاسو به دې دې هڅه کوئ، چې د دې پر ځای چې د اولادونو د هرې مالي غوښتنې پر ځای باید پیسې وسپمول شي، خو دا کار د دې لامل ګرځي چې تاسو مو د خپلو اولادونو په ذهن کې د یوې بخیلې مور په حیث ځای نیسئ. هڅه وکړئ بې له دې، چې دوی یې غوښتنه وکړئ وړې ډالۍ ورته واخلئ، بازار ته یې د خپلې خوښې رسټورانټ ته بوزئ او خوشاله یې وساتئ.

وخت ورته ځانګړی کړئ
اولادونو ته مو داسې احساس ورکړئ، چې تل یې په څنګ یۍ او د خبرو اورېدلو لپاره یې وخت لرئ. کوښښ وکړئ د خپلو اولادونو خبرو ته په پوره دقت غوږ ونیسئ او ښه اورېدونکي اوسئ. خپلو اولادونو ته داسې احساس ورکړئ، چې تاسو یوازنۍ څوک یۍ، چې دوی درته د خپل زړه خبرې کولای شي.

د تېروتنې پرمهال ترې بښنه وغواړئ
کېدای شې سخته وي، خو ښه ده، چې د اولادونو پر وړاندې مو خپلې تېروتنې ومنئ، بښنه ترې و غواړئ. دا کړنه مو اولادونو ته ور زده کوي، چې تېروتنه یوه طبعې پېښه ده، خو بښنه غوښتل بیا تر هغې ډیر مهمه او اړینه خبره ده. په دې وخت کې خپله ټوله ارامي حس کړئ، وروسته ورته و وایئ، چې (له ما څخه تېروتنه وشوه بښنه غواړم) له هغې وروسته ورته د خپلې تېروتنې علت واضح کړئ، تر څو همدا څه له تاسو څخه په پوره ډول زده کړي.

درناوی ورته وکړئ
که مو اولادونه له خپل (بابا) او یا (نیا) سره تر تاسو ډیره مینه کوي، په مخ کې یې خنډ مه ګرځئ او نیوکه مه پرې کوئ.

که مو له خپلو اولادونو سره مینه ونه کړه، پوه شئ، چې د هغوی لپاره مو هېڅ هم نه دي کړي، دا هم باید ومنئ څومره، چې له هغوی سره مینه کوئ هومره مینې ترې وینئ او دا مینه به همداسې دوام کوي. نو له خپلو اولادونو سره مو مینه وکړئ، تر څو مینه ترې و وینئ.

د بېلګې په ډول د خپلو اولادونو په غېږ کې نیول، ښکولول، هغوی ته سلام اچول، سهار په خیر ویل، شپه په خیر ویل، په څنګ کې یې کېناستل که مو ماشوم وړوکی وي هغوی په خپلو پښو کېنول، که لږ څه لوی وي د هغوی د هیلو پوښتل د دوی لپاره تر پاچاهۍ هم لوړه خبره ده نو څومره هم، چې کولای شئ له خپلو اولادونو سره مینه وکړئ.

د لیکوال/ لیکوالې په اړه

حمیدالله حمیدي

حمیدالله حمیدي په 1388 کال کې په کابل کې د افغانستان تخنیکي او مسلکي زدکړو په انستیتیوت (ATVI) کې د کمپیوټر ساینس ډېپارټمنټ څخه فارغ شوی. له ۲۰۱۱ م کال راهېسې سپوږمۍ راډیو سره دنده پیل کړې.
له سپوږمۍ راډیو سره د کار کولو پر مهال یې د پښتو ادبیاتو د شپې پوهنځی لوستی او په ۱۳۹۶ کال کې د کابل د ښوونې او روزنې پوهنتون د پښتو ادبیاتو له څانګې فارغ شوی. حمیدي پر سپوږمۍ راډیو سربیره له نورو رسنیو سره هم همکاري کوي. په دې لړ کې له څه مودې راهېسې د یاران لپاره هم لیکنې چمتو کوي. په یاران کې د ښاغلي حمیدي د خپرو شویو لیکنو د بیا خپراوي حق د یاران له ادارې سره خوندي دی.