زده کړې کلتور او هنر ګټه وټه

د پروژې مدیریت او د پروژې نور مهم اصطلاحات او اړخونه

لیکنه: ياران

د حمیدالله هوتک ژباړه او زیاتونه

پروژه د فعالیتونو یوه مجموعه ده چې په یو منظم چوکاټ ک ځای پر ځای شوي وي .پروژې د بشپړو تعریف شويو موخو لرونکي وي او ځانګړيو محصولاتو او خدمتونو ته لاس رسی پیدا کوي .اکثره سازمانونه او ادارې خپل غټ فعالیتونه د پروژو په چوکاټ کې سرته رسوي.

د پروژې مدیر د پروژې یو کلیدي وګړی دی او د پروژې په بریالیتوب او یا ناکامۍ کې تر ټولو ډېر اغېز لري. د پروژې پورې تړلیو بحثونو څخه د پروژې د مدیر معلومات کولای شي د پروژې له بریالیتوب سره غټه مرسته وکړي.

د پروژې د مدیریت تاریخچه
د پروژې مدیریت د کار په مختلفو ډګرون ودانۍ جوړونې، انجنیري، دفاعي، اجتماعي او اقتصادي (زمینو کې پراختیا کړې ده. د امریکا اوسيدونکی هنري ګانت (Henry Gant)د پروژې د مدیریت پلار ګڼل کيږي، نوموړې همداراز د پلان جوړونې او د کنټرول د چلندونو د پلار په نوم هم پېژندل کيږي.

د ۱۹۵۰ لسیزه د نویو پروژو د مدیریت د پیل په عنوان پېژندل شوې ده .د ۱۹۵۰ په لومړیو کې به په امریکا کې پروژې د ګانت چارټ پر بنسټ اداره کېدې. په ۱۹۶۹ کې د پروژې د مدیریت د لا پرمختیا په موخه د پروژې د مدیریت انسټېټیوټ جوړ شو چې تر دې دمه خپل پرمختیايي مزل وهي.

د پروژې تعریفونه
پروژه د مشخص محصول، پایلې او خدمت د لاسته راوړلو په خاطر له یو لړ موقتي کوښښونو او هڅو څخه عبارت ده.

مشخص: هره پروژه مشخص محصول، پایلې او خدمات وړاندې کوي.

موقتی: لنډ مهال ته نه ویل کیږي بلکه د موقتي معنا دا ده چی د هرې پروژي د پیل او پای موده معیینه ده.

د پروژې ځانګړتیاوې:
 مشخصه موخه لري.
 د ژوند دوران لري )له پېله تر پایه(
 معینه موده لري، په داسې ډول چې په واضحه توګه تعریف شوې وي.
 د لګښتونو او خرڅ لپاره محدودیتونه او قیودات لري.
 پروژه پېچلې ده او همغږۍ ته اړتیا لري.
 پروژه له نورو پلې شویو پروژو سره متقابل ارتباط لري.
 هره پروژه ځانګړي عناصر لري، او هیڅ دوه پروژې په یوه وخت کې سره ورته نه وي.
 د پروژو تمرکز د هدف وړ ګروپونو )ټولنو( پر غوښتنو او توقعاتو وي.

د پروژې مدیریت:
 د پروژې مدیریت د پروژې د غوښتنو د پوره کولو په خاطر د پوهو، مهارتونو، وسایلو، تخنیکونو او پراخو فعالیتونو د عملي کولو څخه عبارت دی.

پروګرام:
پروګرام عبارت دی له یو ډله پروژو څخه چی یو له بل سره تړلي وي او په هماهنګو روشونو سره يې اداره کوي، ترڅو منافع (ګټي) حاصل شي او د همدي لپاره د هغوی په انفرادی توګه کنترولول مشکل دی، نو بايد په سم او دقیق ډول کنترول شي. ممکنه ده چي یوه پروژه د پروګرام برخه وي او یا نه وي، خو ټول پروګرامونه پروژي لري.

د پروګرام مدیریت:
 د پروګرام مدیریت منحیث د متمرکز او هماهنګ مدیریت پیژندل شوی دی، ترڅو د پروګرام ستراتیژیک اهداف او منافع ترلاسه کړي.

 د پروګرام مدیریت خپله ټوله پاملرنه د پروژې پر متقابل تړاو متمرکز کوي. او د سمې ادارې په خاطر د مطلوبو روشونو له لارې هغوی سره مرسته کوي.

 د منابعو د محدویتونو پرسر هغه جوړ جنجال ته د حل لاره موندل چې کولای شي هغه پروژې متاثرې کړي چې د یو سیستم لاندی کار کوي.

 د سازمان دستراتیژي رهبري کول چې کولای شي د پروګرام او پروژې اهداف متاثره کړي.

 د مسایلو لپاره د حل لاره موندل او د دولتي مشترکه جوړښت په منځ کې د بدلونونو اداره کول.

په پروژه کې شامل لوري (خواوي):
 په پروژه کي لوري يا خواووي د هغو وګړو (خلکو) څخه عبارت دي چې په پروژه او یا د هغې په فعالیتونو کې برخه، ګټه او یا علاقه مندي ولري. په پروژه کې شامل لوري په لاندې توګه دي:

 ګټه اخیستونکي
 پيریدونکي) مشتریان(
 حمایت کوونکي
 د پروژې ټيم (غړي)

د پروژې مدیریت ستونزې:
• د پروژې پېچلتیا
• د اخیستونکي )مشتري (د وړاندیز مشخصات
• سازماني بدلونونه
• د پروژې خطرونه
• د ټېکنالوژۍ بدلونونه
• د پروژې پلان او بودیجه جوړونه

د پروژې مدیر باید لاندې ځانګړتیاوې ولري:
• خطر (تهديد) منونکی وي.
• د پروژې پر موضوعاتو پوه وي.
• د مدیریتي مباحثو سره بلدتیا ولري.
• له سياسي او ټولنیزو مسایلو څخه خبر وي.
• د اړونده پروژې په اړه تخصصي پوهه ولري.

د پروژې د ژوند دوران:

پایله
• پروژه د یو محصول او مشخصو خدمتونو د ترلاسه کولو په خاطر د یو تعهد د رامنځته کولو لپاره د موقتو هڅو مجموعه ده) .یوې اړتیا ته ځواب ورکول او یا یوې ستونزې ته حل موندل( د پروژې بنسټيزه ځانګړتیا ده.

• مدیر، اخیستونکي )مشتري (یا حمایت کوونکی او د پروژې ټيم د پروژې کليدي وګړي دي.

• د اړتیاو پېژندل، پلان جوړونه، تطبیق او نظارت، ارزیابي او د پروژې پای چې په پروژو کې شامل دي د پروژې د دوران په توګه پېژندل شوي دي.

د لیکوال/ لیکوالې په اړه

ياران